VERG1N1N TARHI :

V.U.Ka göre verginin tarhı ;vergi alacagının kanunlarda gösterilen matrah ve nispetler
üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacagı miktar itibarı ile tespit eden idari
muamelelerdir.
Matrah :
Matrah; mükellefin ödemesi gereken verginin hesaplanmasına esas alınan teknik fiziki ya da
ekonomik büyüklüktür. Vergiyi doguran olayın ortaya çıkmasından sonra verginin konusunu olusturan
seylere ilgili kanunda belirtilmis olan muafiyet ve istisnalar ile diger bir takım giderler göz önüne
alınarak matrahlar tespit edilir. Örn; gelir vergisinin matrahını gelirin kendisi degil giderler muafiyetler
indirimler düsüldükten sonraki safi kazanç olusturur.
Matrah fiziki bir miktar olabilecegi gibi iktisadi bir deger de olabilir. Örn; matrah; benzinin
litresi havagazının metreküpü olabilecegi gibi gelir tutarı da olabilir. Matrahın tespitinde; miktarların
esas alınması suretiyle vergi uygulamasına ;miktar esası veya ;spesifik vergiler deger esas alınması
suretiyle vergi uygulamasına ;deger esası veya ;advalorem vergiler denir. T.vergi sistemi içinde yer
alan gelir kurumlar emlak veraset ve intikal KDV gibi hemen hemen tüm vergiler deger esası
üzerinden alınmaktadır. Tasıt alım vergisi motorlu tasıt vergisi gibi az sayıda vergi de spesifik vergi
olarak vardır.
Vergilerin üzerinden hesaplanacagı deger veya miktarların belirlenmesiyle ilgili yöntemler; a)
beyan usulü b) karine veya dıs göstergeler usulü c) götürü usul d) idarece takdir usulü gibi usullerdir.
Beyan Usulü; Matrahlar mükellefler tarafından tespit edilerek bildirilir.
Karine veya dıs göstergeler Usulü; matrahların tespitinde kiralar çalıstırılan eleman sayısı
isletmenin bulundugu sehrin nüfusu gibi göstergelerden yararlanılır.
Götürü Usul; vergilemeye esas olacak deger veya miktarlar tek tek belirlenmeyip aynı
durumdaki tüm konu ve mükellefler için genel olarak belirlenir.
darece Takdir Usulü; matrahların belirlenme yetkisi idarenin takdir hakkına bırakılır.